De notaris: wie, wat, waarom?

21 september 2016

 

Een notariskantoor: vroeg of laat kom je er wel eens over de vloer. Dit gebeurt meestal op belangrijke momenten in je leven. Denk maar aan de aankoop van een woning, een huwelijk, de oprichting van je eigen zaak, maar ook een echtscheiding of een erfenis. Maar wat doen de notaris en zijn team nu precies?

Een gespecialiseerde jurist … na een lange opleiding
De notaris is op de eerste plaats een juridisch adviseur met een breed werkterrein. Dat word je niet zomaar van de ene op de andere dag. Iemand die notaris wil worden, moet eerst vijf jaar de opleiding “Rechtsgeleerdheid” volgen, een “master na master” in het notariaat aanvangen om zijn theoretische kennis aan te scherpen, en ten slotte minstens drie jaar stage lopen in een notariskantoor om de nodige ervaring op te doen. Daarna kan je deelnemen aan een vergelijkend examen. Pas na het slagen op dit examen kan je benoemd worden als notaris. Deze doorgedreven procedure waarborgt ook gelijkheid: iedereen kan notaris worden, want iedereen strijdt met gelijke wapens. Jaarlijks worden er in ons land maximum 90 notarissen benoemd.

Een gespecialiseerd raadgever … dankzij een lange opleiding
Waarom is een opleiding van minstens negen jaar noodzakelijk om notaris te worden? Het antwoord is eenvoudig: de notaris moet een deskundige kennis naar voor kunnen brengen in verschillende domeinen van het recht. Een notaris heeft kennis van fiscaal recht, familierecht, erfrecht, vermogensrecht, vennootschapsrecht,  administratief recht, ….

Vaak zullen al deze verschillende rechtstakken in eenzelfde dossier opduiken. Onze maatschappij is met de jaren immers steeds complexer geworden, zowel op het vlak van administratieve verplichtingen als op maatschappelijk vlak. Denk maar aan nieuw-samengestelde gezinnen waarbij een juist evenwicht moet gevonden worden tussen de soms tegenstrijdige belangen van verschillende mensen. Je zou het als het ware kunnen vergelijken met een puzzel: de meeste juristen hebben een gedetailleerde kennis over zeer specifieke materies, de specifieke stukjes van de puzzel. De notaris heeft een overkoepelende kennis over de verschillende stukken. Hij moet als het ware de hele puzzel in elkaar kunnen passen met de nodige mensenkennis en zakelijke ervaring, zodat de partijen met een gerust hart hun belangrijkste levensgebeurtenissen kunnen regelen. In die zin zou je kunnen zeggen dat wat de huisdokter is voor je lichaam, de notaris is voor je materiële bezittingen.

Een openbare ambtenaar die rechtszekerheid biedt
Naar een notariskantoor gaan, doe je niet zomaar. Vaak ga je er op heel belangrijke momenten in je leven heen. Je kan daarbij niet enkel vertrouwen op de raadgeving van de notaris en zijn medewerkers, maar ook op de documenten die die door hen opgesteld naar aanleiding van een gebeurtenis.

Als je een woning koopt bijvoorbeeld, dan wil je zeker zijn dat de overeenkomst rechtsgeldig is, zodat je niet voor verrassingen komt te staan. Je wilt een huwelijksovereenkomst die sluitend is. Je wilt een overeenkomst dat rechtszeker is en dat door iedereen geëerbiedigd zal worden, zonder dat je in de toekomst nog naar de rechtbank moet gaan omdat sommige aspecten onduidelijk zijn…

De notaris lost geen geschillen op, maar voorkomt dat geschillen ontstaan. Hij doet dus aan “preventieve” justitie. Dit komt vooral tot uiting bij het opstellen van akten: notariële akten hebben een “authentieke” bewijswaarde en “uitvoerbare kracht”. Dat eerste betekent dat de wetgever een speciale waarde heeft willen toekennen aan deze documenten, juist omdat ze opgesteld zijn door een deskundige met de nodige kennis van zaken. Het tweede betekent dat partijen zich rechtstreeks kunnen wenden tot een gerechtsdeurwaarder zonder eerst een vonnis te bekomen wanneer één van de partijen zijn verplichtingen niet nakomt.

Een onafhankelijke en onpartijdige vertrouwenspersoon
Kenmerkend aan de notaris is de neutraliteit die hij moet behouden ten opzichte van zijn cliënten. De notaris zal heel vaak een bemiddelende houding aannemen zodat evenwichtige overeenkomsten kunnen gesloten worden. Is het immers niet beter om familiale conflictsituaties onderling op te lossen en geen beroep te moeten doen op eindeloze processen die een familie uit elkaar kunnen halen?

Daarbij is het beroepsgeheim van de notaris van uitzonderlijk belang. De notaris is een vertrouwenspersoon die op de hoogte is van de samenstelling van je vermogen en de verstandhoudingen binnen je familie. Familie, geld of zeker de dood zijn echter onderwerpen waar mensen heel discreet over zijn. Praten over je vermogen en de gevolgen ervan voor je gezinsleden blijft voor de meesten een taboe. Toch moeten mensen zich ook voor deze zaken, in alle vertrouwelijkheid, kunnen wenden tot een luisterend raadsman zodat ze de juiste beslissingen kunnen maken voor hun toekomst en dat van hun gezin.

De notaris die manifest tegenstrijdige belangen of duidelijk onevenwichtige bedingen vaststelt, moet de partijen daarvan dan ook op de hoogte brengen en ze uitleggen wat de gevolgen hiervan zijn. Een notaris die verzocht wordt om een akte te verlijden die strijdig is met de eerlijkheid en waarheid, moet zijn ambt weigeren.

Een werkgever die verantwoordelijk is voor zijn kantoor
De notaris vandaag is nog steeds een deskundig en veelzijdig jurist, maar nog veel meer dan dat: hij is de manager van een KMO met alles wat daarbij komt kijken (personeelsbeleid, kantoororganisatie, integrale kwaliteitszorg, ICT, ...)

De samenleving, gezinsvormen of de regelgeving… ze worden steeds complexer. Het notarisberoep zelf wordt bijgevolg ook complexer. De nood aan advies op mensenmaat wordt steeds groter. En laat dat nu net zijn wat de notarissen en hun medewerkers drijft: hun cliënten met raad en daad bijstaan.

 
 

Bron: Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat

 

“Ik plan mijn successie”: schrijf nu in voor een gratis infosessie op 25 oktober 2016

13 september 2016

 

Nu al nadenken over wat er zal gebeuren als u er niet meer bent? Niet meteen de meest aangename bezigheid, maar het hoeft ook geen taboe te zijn. Zeker omdat er bij een successie vaak conflicten tussen familieleden voorkomen. Plan daarom tijdig uw successie. De notaris kan u helpen om alles sereen en correct te laten verlopen.

Afspraak op dinsdag 25 oktober 2015 om 18u.
Opgelet: in Brussel start de infosessie om 12u30.

Na een uiteenzetting over de mogelijkheden qua successieplanning (huwelijkscontract, testament, schenking, ...), zijn de notarissen beschikbaar om op uw vragen te antwoorden.

Reservering verplicht!
Gelieve in te schrijven via deze link: www.notaris.be/successie
Schrijf snel in, want het aantal plaatsen is beperkt!

De locaties
- Antwerpen, Notarishuis, Koningin Elisabethlei 10, 2018 Antwerpen

- Brugge, Notarishuis, Spanjaardstraat 9, 8000 Brugge

- Brussel, Notarishuis, Bergstraat 30-34, 1000 Brussel, van 12u30 tot 14u!

- Gent, PAC ‘Het Zuid’, Woodrow Wilsonplein 2, 9000 Gent

- Halle, Auditorium H-Hartinstituut, Parklaan 7 te 1500 Halle

- Hasselt, Hogeschool PXL, Elfde-Liniestraat 26, Gebouw B - Aula 353, 3500 Hasselt

- Leuven, Notarishuis, Bondgenotenlaan 134, 3000 Leuven

- Kortrijk, KULAK Kortrijk, Etienne Sabbelaan 53, Gebouw C - Aula C611, 8500 Kortrijk

 
 

Bron: Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat

 

(stief)kind: iedereen gelijk voor de wet?

13 september 2016

 

Vandaag zijn nieuw samengestelde gezinnen courant. Veel gezinnen zijn immers samengesteld uit een koppel met kinderen van slechts één van de partners. Niet altijd, maar vaak, ontstaan er hechte banden tussen het stiefkind en zijn stiefouder zodat het niet ondenkbaar is dat deze laatste ook iets aan zijn stiefkind wil nalaten. Sterker nog, sommige stiefouders beschouwen hun stiefkind als hun eigen kind en willen dit vertalen in een gelijk erfrecht. Kan je een stiefkind volledig gelijk behandelen als het op erfrecht aankomt?  

Een stiefkind is geen erfgerechtigde
Een eerste belangrijk punt is dat een stiefkind géén wettelijke erfgerechtigde is van zijn stiefouder, ook al is deze getrouwd met zijn natuurlijke ouder. Hoe raar het ook mag klinken, wettelijk gezien zijn stiefkinderen “vreemden” ten opzichte van hun stiefouder als het op erven aankomt. Gelukkig zijn er wel mogelijkheden om toch iets na te laten aan het stiefkind.

Schenken en legateren
Om je stiefkind te bevoordelen, bestaan er verschillende mogelijkheden, elk met hun eigen gevolgen.

Een eerste mogelijkheid bestaat er in om je stiefkind via een omweg te beschermen door je partner (de biologische ouder van je stiefkind) te bevoordelen. Door te schenken, huwelijksvoordelen toe te kennen of te legateren (via een testament) zal het vermogen, weliswaar later, bij het stiefkind terechtkomen. Het stiefkind erft immers rechtstreeks van zijn natuurlijke ouder. Het nadeel is wel dat er twee maal belastingen betaald zullen moeten worden op hetzelfde vermogen: één maal als de stiefouder sterft en een tweede maal als de langstlevende sterft.

Daarom zal een stiefouder er dan ook eerder voor kiezen om schenkingen te doen of te legateren in het voordeel van zijn stiefkind. Ook het stiefkind zal onderworpen zijn aan een schenk- of erfbelasting, maar in principe zal hij kunnen genieten van dezelfde gunstige tarieven als de natuurlijke kinderen. Bij feitelijke samenwonende (stief)ouders moet er dan wel sprake zijn van een ononderbroken samenwoning van minstens één jaar en een gemeenschappelijke huishouding. Opgelet, voor Brussel gelden strengere regels; daar moet de stiefouder het kind een aantal jaren hebben opgevoed.

Altijd een gelijke behandeling mogelijk?
Iemand die alle kinderen, inclusief zijn stiefkinderen, op gelijke voet wil behandelen door te schenken of een testament op te stellen, zal dit niet altijd kunnen doen. In België hebben de natuurlijke kinderen en de langstlevende echtgenote immers een wettelijke “reserve”. Dit is een stukje van de nalatenschap dat hoe dan ook naar deze beschermde erfgenamen moet gaan. Wat er overblijft, noemt men het “beschikbaar deel”. Dit is het deel dat een persoon vrij mag gebruiken om te schenken of legaten op te stellen. Het beschikbaar deel is echter afhankelijk van het aantal kinderen; hoe meer kinderen, hoe kleiner het beschikbaar deel. Heb je één kind, dan heeft die een reserve van 1/2de. De helft blijft bijgevolg over en daarover mag je beschikken. Heb je echter twee kinderen, dan zal je slechts over 1/3de mogen beschikken. Bij drie of meer kinderen is dat maar 1/4de.

Zoals hierboven vermeld zijn stiefkinderen géén wettelijke erfgenamen. Om ze te bevoordelen, zal je het beschikbaar deel moeten gebruiken van de nalatenschap. Wanneer je meerdere stiefkinderen hebt, zal het bijgevolg niet altijd mogelijk zijn om ze gelijk te behandelen met de natuurlijke kinderen. Het beschikbaar deel zal dan immers verder opgesplitst moeten worden onder de stiefkinderen, terwijl de natuurlijke kinderen hoe dan ook recht hebben op hun beschermd erfdeel, ongeacht het aantal stiefkinderen.

De adoptie
Een verregaandere oplossing is de stiefouderadoptie. Hierdoor zal je stiefkind wettelijk gelijkgesteld worden met je natuurlijk kind. Dit betekent dat hij net zoals de andere kinderen recht heeft op een “reserve”, een beschermd erfdeel. Je hoeft dus geen rekening meer te houden met het “beschikbaar deel”.

De adoptie lijkt dus de enige oplossing om een volledige gelijkheid te verzekeren tussen alle kinderen van de erflater, inclusief de stiefkinderen.

In de praktijk stuit deze mogelijkheid echter op een paar praktische bezwaren. Zo zal de biologische ouder van het stiefkind vaak niet akkoord gaan met de adoptie. Bovendien moet het stiefkind zélf nog zijn akkoord geven (indien hij de leeftijd van twaalf jaar heeft bereikt). Uit eerbied voor zijn biologische ouder zou het kunnen gebeuren dat het stiefkind de adoptie afwijst. De band met de oorspronkelijke familie volledig doorknippen wordt dan ook door velen als een té verregaande oplossing beschouwd.

Rol van de notaris
Je ziet dus… Al de gezinsleden gelijk behandelen is bij nieuw samengestelde gezinnen vaak een moeilijke evenwichtsoefening. Niet alles kan en niet alles mag. De notaris is de aangewezen persoon om je binnen de grenzen van wat wettelijk mogelijk is te helpen bij deze moeilijke oefening. Hij zal meedenken en oplossingen aanreiken zodat er toch rekening kan worden gehouden met de stiefkinderen.

Stiefkinderen hebben géén wettelijk erfrecht. Beschouw je je stiefkind als je eigen kind en wil je hun erfrecht vergroten? Dan zal je zelf stappen moeten ondernemen door te schenken of een testament op te stellen. Indien je stiefkinderen laat erven, genieten ze in principe wel van dezelfde successietarieven als de natuurlijke kinderen. De mate waarin je stiefkinderen op gelijke voet kan behandelen met de natuurlijke kinderen hangt in grote mate af van het aantal stiefkinderen. Eén stiefkind zal je vaak gelijk kunnen behandelen, doordat het “beschikbaar” deel van je nalatenschap voldoende groot is ten opzichte van het voorbehouden deel van de kinderen. Bij meerdere stiefkinderen is dat echter niet het geval. Een adoptie kan een oplossing bieden, maar is in de praktijk niet altijd wenselijk indien het stiefkind nog een goede band heeft met zijn biologische ouder.

 
 

Bron: Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat